Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

8 października 2024 roku

Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie w I Wydziale Cywilnym w składzie:

Przewodniczący: asesor sądowy Mateusz Janicki

po rozpoznaniu na rozprawie 8 października 2024 roku w Warszawie

przy udziale protokolanta Grzegorza Wiernickiego

sprawy z powództwa P. S.

przeciwko A. C.

o zapłatę

1.  oddala powództwo;

2.  zasądza od powoda na rzecz pozwanego 3 617 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu;

3.  nakazuje pobrać od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie 92,19 zł (dziewięćdziesiąt dwa złote dziewiętnaście groszy) tytułem wydatków uiszczonych tymczasowo ze środków Skarbu Państwa.

UZASADNIENIE

I. Stanowiska stron

P. S. wniósł o zasądzenie od A. C. 32 000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 7 lipca 2023 r. do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. Wskazał, że powyższa kwota stanowi korzyść majątkową, jaką pozwany uzyskał bez podstawy prawnej jego kosztem z tytułu pobranego czynszu i kaucji za najem lokalu mieszkalnego stanowiącego własność powoda (pozew k. 1-5).

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. Podniósł zarzut braku legitymacji biernej, wskazując, że pozwany nie był stroną umowy najmu lokalu mieszkalnego, a jedynie przedstawicielem wynajmującego (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. (odpowiedź na pozew k. 54-55).

II. Ustalenia faktyczne

B. L. był właścicielem lokalu mieszkalnego położonego w W. przy ul. (...) (bezsporne, nadto KW nr (...)).

Postanowieniem z 19 lipca 2021 r., które uprawomocniło się 9 czerwca 2022 r., Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie w toku postępowania egzekucyjnego z ww. nieruchomości przysądził ją na rzecz P. S. (odpis postanowienia k. 24-25).

14 października 2022 r. A. C. został powołany na jedynego członka zarządu (...) sp. z o.o. tj. spółki, której przedmiotem działalności jest m.in. wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi (uchwała zgromadzenia wspólników k. 81).

S. P. de L. E., pracownik delegowany do pracy w Polsce, został skierowany przez pracownika swojej firmy zajmującym się pomocą w zakwaterowaniu w Polsce, do ww. mieszkania celem podpisania tam umowy najmu ww. mieszkania z przedstawicielem właściciela.

1 listopada 2022 r. S. P. de L. E. zawarł umowę najmu ww. mieszkania (ustalono czynsz 4 000 zł miesięcznie i kaucję 4 000 zł miesięcznie, wskazno, że czynsz będzie płatny na rachunek wynajmującego nr (...), przy czym miała miejsce oczywista omyłka w 2 cyfrach, później skorygowana). Jako wynajmującego wskazano (...) sp. z o.o. (w jednej z 2 wersji językowych, w drugiej oznaczenie wynajmującego pozostawiono nieuzupełnione), a podpis w imieniu wynajmującego złożył A. C.. Na umowie brak dodatkowych dopisków na temat źródła umocowania A. C. do zawarcia umowy w imieniu (...) sp. z o.o., nie dołączono też ani nie okazano najemcy wydruku z KRS ani uchwały o powołaniu w skład organu (umowa najmu k. 26-27, zeznania świadka R. S. P. de L. E., e-protokół rozprawy z 8.10.2024 r., 00:03:42-00:38:56).

W dniu podpisania umowy R. S. P. de L. E. przekazał A. C. gotówką czynsz za listopad (4 000 zł) i kaucję (4 000 zł) (zeznania świadka R. S. P. de L. E., e-protokół rozprawy z 8.10.2024 r., 00:03:42-00:38:56).

Od grudnia 2022 r. do maja 2023 r. R. S. P. de L. E. uiścił na wskazany w umowie rachunek bankowy (...) sp. z o.o. w W. 24 000 zł tytułem czynszu za ww. miesiące najmu (potwierdzenia przelewów k. 19-24).

19 maja 2023 r. P. S. uzyskał odpis postanowienia z 19 lipca 2021 r. o przysądzeniu własności ww. mieszkania ze stwierdzeniem prawomocności i udał się do lokalu, gdzie zastał R. S. P. de L. E., którego poinformował, że nabył własność lokalu. Wtedy też w rozmowie telefonicznej z A. C. (zainicjowanej przez R. S. P. de L. E.) wezwał go do zwrotu pobranych czynszów od momentu prawomocności postanowienia o przysądzeniu własności (zeznania powoda, e-protokół rozprawy z 8 sierpnia 2024 r., 00:08:47-00:28:52).

Od czerwca 2023 r. R. S. P. de L. E. zawarł umowę najmu ww. lokalu z P. S. i jemu uiszcza czynsz. Ma zamiar odzyskać kaucję, którą uiścił (...) sp. z o.o. (zeznania powoda, e-protokół rozprawy z 8 sierpnia 2024 r., 00:08:47-00:28:52, zeznania świadka R. S. P. de L. E., e-protokół rozprawy z 8.10.2024 r., 00:03:42-00:38:56).

III. Ocena dowod ów

Zeznania powoda sąd ocenił jako wiarygodne, jednak powód nie miał wiedzy relewantnej dla wykładni zawartej przez R. S. P. de L. E. umowy najmu.

Zeznania świadka R. S. P. de L. E. również nie budziły wątpliwości sądu. Wynika z nich, że świadek w chwili zawierania umowy nie przykładał wagi do tego, kto jest wynajmującym (czy właściciel, reprezentowany przez agencję, czy agencja, czy przedstawiciel agencji) i nie rozumiał tych zawiłości prawnych. W jego mniemaniu A. C. nie był właścicielem mieszkania tylko przedstawicielem właściciela – właścicielem agencji reprezentującej właściciela.

IV. Ocena prawna

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie, przede wszystkim z uwagi na zasadnie podniesiony zarzut braku legitymacji biernej pozwanego.

Osią sporu w niniejszej sprawie było, czy umowę najmu jako wynajmujący zawarł i czerpał z jej tytułu pożytki pozwany czy spółka, której był udziałowcem i jedynym członkiem zarządu ( (...) sp. z o.o.). Innymi słowy rzecz sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy umowa była zawarta i wykonywana przez osobę fizyczną (pozwanego), czy osobę prawną (ww. spółkę, którą pozwany reprezentował).

Dość wskazać, że w świetle prawa człowiek może występować zarówno jako osoba fizyczna, jak i działać jako przedstawiciel innych osób, czy to fizycznych (jako pełnomocnik, prokurent, przedstawiciel ustawowy), czy prawnych (jako członek organu, jak również w ww. rolach pełnomocnika, prokurenta). Jeśli działa w imieniu innej osoby (w szczególności osoby prawnej), skutki jego działania powstają w sytuacji prawnej tejże reprezentowanej osoby, a nie reprezentanta. Jest to istota tzw. osobowości prawnej i wynikającej z niej tzw. ograniczonej odpowiedzialności (por. art. 151 § 4 k.s.h.). Wyjątki od tej zasady są ściśle oznaczone (por. np. art. 299 k.s.h.).

Kluczowa była zatem wykładnia zawartej umowy pod kątem ustalenia jej strony. Wykładni takiej dokonuje się zgodnie z art. 65 § 1 i 2 k.c. W świetle ww. przepisu stosuje się zarówno kryteria obiektywne jak i subiektywne, a mianowicie uwzględnia się z jednej strony brzmienie samego dokumentu podpisanego przez strony i inkorporującego treść umowy, okoliczności towarzyszące zawarciu umowy, jak również zgodny zamiar stron i cel umowy.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, dość wskazać, że w umowie wyraźnie oznaczono wynajmującego. Choć zostało to dokonane jedynie w prawej kolumnie (z angielską wersją językową), to nie pozwala to na pominięcie tego oznaczenia przy wykładni umowy. Podkreślić należy, że osoba, która powinna była mieć świadomość, z kim zawiera umowę, była właśnie osobą angielskojęzyczną.

Co więcej, w umowie podano rachunek bankowy wynajmującego stanowiący rachunek bankowy (...) sp. z o.o. a nie rachunek bankowy A. C..

Natomiast podpis A. C. pod treścią umowy znajduje się pod oznaczeniem „Wynajmujący / Lessor” ściśle odpowiadającym oznaczeniu wynajmującego ( (...) sp. z o.o.) z komparycji umowy. Nie uchybia temu nie poczynienie dopisku „jako prezes zarządu”, bowiem nie ma takiego wymogu. Wystarczające jest, że z dokumentu wynika, że dana osoba (A. C.) podpisuje go w imieniu konkretnej osoby prawnej ( (...) sp. z o.o.). Tym bardziej nie ma wymogów dołączania uchwał o powołaniu w skład organu czy wydruku z KRS. To druga strona umowy na swoje ryzyko albo weryfikuje umocowanie osoby podpisującej umowę z drugiej strony, albo nie (por. art. 39 i 103 k.c.).

Podobnie okoliczności zawarcia umowy były takie, że (...) sp. z o.o. prowadziła działalność w przedmiocie najmu (a nie pozwany jako osoba fizyczna).

Ponadto najemca miał świadomość, że właściciela reprezentuje agencja, której pozwany jest „właścicielem”. Ponadto podpisywał umowę w zrozumiałym dla siebie języku.

Mając na uwadze powyższe, brak podstaw do przyjmowania, wbrew powyższym ustaleniom, że umowę zawarł pozwany jako osoba fizyczna. Sąd ma świadomość, że zapewne powód widzi większą szansę przymusowego zaspokojenia się z majątku pozwanego niż z majątku spółki, która być może nie posiada majątku, nie uprawnia to go jednak do pozywania bezpośrednio pozwanego (por. art. 299 k.s.h., który wymaga wpierw podjęcia próby dochodzenia wierzytelności od spółki z o.o.). Podkreślenia wymaga, że umowy sporządzone w formie pisemnej powinny się cieszyć zaufaniem w obrocie. Brak podstaw do tego, żeby osoba, która nawet nie była stroną danej umowy, podważała wbrew woli jej stron, a we własnym interesie, literalne brzmienie umowy, z powołaniem się na nieprzekonujące argumenty, jak powód w niniejszej sprawie.

Niezale żnie od powyższego powództwo nie zasługiwałoby na uwzględnienie również z innych powodów.

Po pierwsze, wskazana w pozwie podstawa prawna (art. 405 k.c.) była zupełnie nieadekwatna.

Podstawową przesłanką dochodzenia roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia jest bowiem uzyskanie korzyści bez podstawy prawnej. Taką podstawą tymczasem niewątpliwie była umowa najmu, z której wynikało prawo do pobierania czynszu (czy kaucji). Przypomnieć należy, że umowę najmu jako wynajmujący może zawrzeć chociażby osoba niemająca do przedmiotu najmu żadnego tytułu, i nie uchybia to ważności umowy. Tym samym, skoro czynsz i kaucja pobierane były na podstawie ważnej umowy najmu, nie można mówić o ich pobraniu bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 405 k.c.

Kolejną przesłanką dochodzenia roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia (którą należy kumulatywnie wykazać) jest zubożenie drugiej strony (uzyskanie korzyści „kosztem drugiego” – por. art. 405 k.c.). Brak podstaw do stwierdzenia, że ktokolwiek wzbogacił się „kosztem powoda”, skoro powód, nie dysponując odpisem orzeczenia o przysądzeniu własności, nie mógł ze swojej własności korzystać, bynajmniej nie z tego powodu, że mieszkanie było przedmiotem najmu.

Po drugie, również później podana podstawa prawna (art. 224-225 k.c.) nie uzasadniała dochodzonego roszczenia. O ile bowiem czynsze najmu (lecz już nie kaucja) stanowią pożytki cywilne z nieruchomości powoda, o tyle do ich zwrotu obowiązany jest wyłącznie posiadacz w złej wierze. Zarazem zgodnie z art. 7 k.c. domniemywa się dobra wiarę, co zgodnie z art. 234 k.c. wiąże sąd, o ile nie zostanie obalone. Oznacza to, że powód musiałby wykazać, że pozwany był w złej wierze, co oznacza po pierwsze, podniesienie stosownych twierdzeń ( onus proferendi), jak i następnie zgłoszenia stosownych dowodów o wystarczającej mocy dowodowej ( onus proferendi).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, mając na uwadze, że (...) sp. z o.o. (zdaniem powoda – pozwany) działał jako agencja, reprezentant właściciela, powód musiałby wpierw twierdzić, że w okresie najmu (listopad 2022 – maj 2023, a więc przed tym, jak w ogóle powód skontaktował się z pozwanym) miał świadomość, że właściciel, którego reprezentuje, nie jest w rzeczywistości właścicielem mieszkania, a następnie twierdzenie to udowodnić. Tymczasem powód twierdzenia takiego nawet nie podniósł, nie mówiąc już o jego wykazaniu. Powód nie zgłosił ani wniosku o przesłuchanie B. L. (poprzedniego właściciela, który najprawdopodobniej zlecił (...) sp. z o.o. najem), ani pozwanego (wniosek dowodowy w pkt. 4. pozwu ograniczył do samego siebie).

V. Koszty procesu

O kosztach sąd orzekł na podstawie odpowiedzialności za wynik procesu stosownie do art. 98 § 1 i 3 k.c. Powód jako przegrywający obowiązany jest zwrócić poniesione przez pozwanego koszty, na które złożyły się: opłata skarbowa od złożonego dokumentu pełnomocnictwa (17 zł) i wynagrodzenie adwokata stosownie do § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (3 600 zł).

Na podstawie art. 83 ust. 2 u.k.s.c. w zw. z art. art. 113 ust. 1 u.k.s.c. w zw. z art. 98 § 1 k.p.c. sąd nakazał pobrać od powoda jako strony przegrywającej wydatki tymczasowo uiszczone ze środków Skarbu Państwa (wynagrodzenie tłumacza).

Zarz ądzenia:

- odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi powoda r.pr. E. S. oraz pełnomocnikowi pozwanemu adw. P. K. przez umieszczenie w portalu informacyjnym.

Warszawa, 31 października 2024 roku asesor sądowy Mateusz Janicki