Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie

POSTANOWIENIE

22 kwietnia 2024 roku

Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie w I Wydziale Cywilnym w składzie:

Przewodniczący: asesor sądowy Mateusz Janicki

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 22 kwietnia 2024 roku w Warszawie

w sprawie egzekucyjnej z wniosku (...) przeciwko (...) Park spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. o egzekucję świadczeń pieniężnych prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla m. st. Warszawy w Warszawie Marzenę Skalską pod sygn. Km 129/23

w przedmiocie skargi D. R. na postanowienie komornika sądowego z 20 lutego 2024 roku

postanawia:

1.  zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że obniżyć wymierzoną grzywnę do 500 zł (pięciuset złotych);

2.  oddalić skargę w pozostałym zakresie.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z 20 lutego 2024 r. komornik sądowy wymierzył skarżącemu jako prezesowi zarządu dłużnika grzywnę w wysokości 3000 zł za nieusprawiedliwione niezłożenie wykazu majątku.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

S ąd zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na częściowe uwzględnienie.

Sąd podzielił zarzut skarżącego, że niezasadne było wymierzenie mu grzywny w maksymalnej przewidzianej ustawą wysokości. Zgodnie z art. 163 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. jeżeli kodeks przewiduje grzywnę bez określenia jej wysokości, grzywnę wymierza się w kwocie do 3 000 zł. Z powyższego nie wynika jednak, że każdorazowo zasadne jest wymierzenie grzywny w wysokości 3 000 zł. Na organie, który wymierza grzywnę, spoczywa ciężar ustalenia adekwatnego wymiaru tej dolegliwości finansowej, a następnie jej uzasadnienia.

Komornik w ogóle nie uzasadnił wysokości wymierzonej grzywny (ani w postanowieniu, ani w odpowiedzi na skargę), co w przypadku stosowania represji, a tym bardziej ustalenia jej w maksymalnej wysokości jest bezwzględnie konieczne. Stosowanie represji w maksymalnym dopuszczonym ustawą wymiarze nie jest z pewnością zasadą a wyjątkiem, który uzasadniać mogą konkretne, szczególne okoliczności danej sprawy.

Należało mieć na uwadze, że ta sama maksymalna kwota grzywny (3 000 zł) znajduje zastosowanie do różnych sytuacji, nie tylko postępowania egzekucyjnego (w tym nacechowanych kwalifikowaną złą wolą, np. powtórnego niestawiennictwa na wezwanie sądu), a także do różnych postępowań egzekucyjnych, w których dłużnik nie składa wykazu majątku (w tym takich, gdzie egzekwowana wierzytelność podlega szczególnej ochronie, jak np. alimenty, albo po prostu jest dużej wartości). Na gruncie niniejszej sprawy mamy do czynienia z biernością dłużnika po wezwaniu do złożenia wykazu majątku w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym niedużej wierzytelności.

Istotny jest też cel grzywny, jakim jest przymuszenie do wykonania obowiązku złożenia wykazu majątku. O ile częstokroć można by wątpić, czy choćby i grzywna w kwocie 3 000 zł przymusi do złożenia wykazu (pod rygorem odpowiedzialności karnej za podanie w nim nieprawdy), co mogłoby uzasadniać zastosowanie maksymalnej dolegliwości, to na gruncie przedmiotowej sprawy, gdzie jak wskazał komornik sądowy, równolegle wymierzono taką samą grzywnę w kilkudziesięciu innych postępowaniach, należało mieć na uwadze tę okoliczność przy ustalaniu wysokości grzywny. O ile nie budzi wątpliwości sądu konieczność wezwania do złożeniu wykazu majątku w każdym z postępowań, a następnie zareagowanie na niewykonanie tego obowiązku przez wymierzenie grzywny w każdym z postępowań, okoliczności sprawy w postaci równoległego wymierzenia grzywny w kilkudziesięciu sprawach powinny skłonić komornika do miarkowania wysokości wymierzanej grzywny do takiej wysokości, która z jednej strony przymusi (skłoni) dłużnika do wykonania obowiązku i zapewni należny autorytet organom władzy publicznej (w tym przypadku komornikowi), których zobowiązań w państwie prawa nie można lekceważyć, a także unaoczni, że niewykonywanie obowiązków jest dla dłużnika (członków jego organów) nieopłacalne, z drugiej jednak strony, nie będzie stanowiła represji nadmiernej w stosunku do ww. celów.

Przenosząc wszystko, o czym powyżej mowa, na grunt niniejszej sprawy, w ocenie sądu zasadne było wymierzenie skarżącemu grzywny w wysokości od 500 zł do 1 500 zł (wówczas sąd nie ingerowałby w swobodę dyskrecjonalną komornika sądowego). Mając na uwadze, że po wymierzeniu grzywny skarżący wykonał obowiązek (złożył wykaz majątku), sąd obniżył wysokość wymierzonej przez komornika sądowego grzywny do 500 zł.

Pozostałe zarzuty skarżącego nie zasługiwały na uwzględnienie.

Wezwanie dłużnika do złożenia wykazu majątku w każdym z kilkudziesięciu postępowań było obowiązkiem komornika sądowego zgodnie z art. 801 § 1 pkt 2 k.p.c. Wymierzenie grzywny warunkowało z jednej strony uprawnienie wierzyciela do zwrócenia się do sądu o nakazanie przymusowego doprowadzenia (art. 8011 § 3 k.p.c.), a z drugiej – uprawnienia komornika do wysłuchania wierzyciela i uzależnienia dalszego prowadzenia postępowania od zlecenia mu poszukiwania majątku dłużnika (art. 801 § 4 k.p.c.). Trafnie wskazał komornik, że nieprzeprowadzenie przewidzianej prawem procedury (tylko pochopne umorzenie postępowania na podstawie art. 824 § 1 pkt 3 k.p.c.) mogłoby narazić wierzyciela na niemożność zaspokojenia się z majątku członka zarządu dłużnika ( notabene skarżącego) w trybie art. 299 k.s.h. Zasadnie więc komornik wezwał dłużnika do złożenia wykazu majątku w każdym z prowadzonych postępowań.

Co nader istotne, złożenie wykazu majątku (co może nastąpić przez przesłanie go pocztą) nie stanowi nadmiernego obciążenia dla dłużnika czy członka jego organu. Przeciwnie, dłużnik egzekwowany to osoba, co do której istnieje tytuł wykonawczy (na ogół pochodzący od sądu) stwierdzający, że nie wywiązała się ze spoczywającego na nim względem wierzyciela obowiązku, co uzasadnia nałożenie na nią szczególnych obowiązków. Bez skutecznych postępowań egzekucyjnych cierpi również autorytet sądów, których orzeczenia nie są wykonywane (a w konsekwencji i państwa, w imieniu którego sądy wydają wyroki).

Odbieranie wykazu majątku od dłużników jest szczególnie istotnym elementem postępowania egzekucyjnego, umożliwia bowiem w przyszłości, jeśliby się okazało, że dłużnik (członek jego organu) zataił majątek, pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 i 6 k.k. w zw. z art. 8011 § 1 k.p.c. tj. pozbawienie wolności na okres do 8 lat. Co oczywiste, niesformalizowane uzyskiwania od dłużnika informacji o tym, że nie posiada majątku, względnie wnioskowanie o tym z jego bierności, możliwości takiej (pociągnięcia do odpowiedzialności karnej) nie stwarza, tym samym obniża wiarygodność w taki sposób pozyskanej wiedzy.

O ile art. 8011 § 2 k.p.c. w zw. z art. 916 § 3 k.p.c. uprawniał a nie zobowiązywał komornika do ukarania grzywną, zastosowanie tej represji było z ww. względów w pełni zasadne. Niewykonywanie zobowiązań organu egzekucyjnego (zarazem obowiązków nałożonych na dłużników ustawą) wymaga reakcji, tak żeby zapewnić skuteczność egzekucji, należny komornikom autorytet oraz przekonanie wśród dłużników (i członków ich organów), że lekceważenie komorników nie jest opłacalne. Złożenie wykazu majątku jest obowiązkiem a nie uprawnieniem dłużnika. Stosowanie sankcji za uchybianie przez dłużników obowiązkom jest zasadą a nie wyjątkiem, to niereagowanie na uchybienia obowiązkom wymagałoby uzasadnienia szczególnymi okolicznościami sprawy. Do obowiązków komornika należy sprawne i skuteczne prowadzenie egzekucji, co obejmuje reagowanie na wszelkie przejawy obstrukcji (w tym biernej) ze strony dłużników.

Żądanie od dłużnika złożenia wykazu majątku nie stanowi, jak twierdzi skarżący, przerzucenia na dłużnika jakiegokolwiek ciężaru, tylko egzekwowanie spoczywającego na dłużniku z mocy ustawy obowiązku. Z kolei z drugiej strony, niewykonywanie przez dłużnika tego obowiązku, skutkuje obciążeniem komornika dodatkowymi czynnościami niezbędnymi dla ustalenia majątku dłużnika, co wpływa na przedłużenie postępowań egzekucyjnych, zwiększenie ich kosztów i zmniejszenie skuteczności. Wymaga to bezwzględnej reakcji ze strony organu egzekucyjnego.

Mając na uwadze okoliczności sprawy tj. niewykonywanie przez dłużnika obowiązku w kilkudziesięciu analogicznych postępowaniach, z których niektóre były wszczęte we wrześniu 2022 r., co świadczy, że bierność dłużnika nie jest incydentem czy przypadkiem, tylko powtarzającą się stałą praktyką, zastosowanie sankcji w każdej ze spraw, tak żeby należycie wybrzmiała nieuchronność represji za ignorowanie obowiązków, było w pełni zasadne.

Powoływany przez skarżącego art. 9181 k.p.c. nie ma w ogóle zastosowania do składania wykazu majątku w trybie art. 801-8011 k.p.c. (por. art. 8011 § 5 k.p.c., gdzie enumeratywnie wskazano przepisy dot. wyjawienia majątku mające zastosowanie do odbierania wykazu majątku). Niezależnie od tego wskazać należy, że nie ziściła się hipoteza tego, chociażby w drodze analogii stosowanego przepisu, skoro dłużnik ani nie złożył wykazu, ani nie wyczerpano (i to w żadnej ze spraw) środków przymusu względem niego (na dzień nakładania grzywien w każdej ze spraw otwarte pozostawało jego przymusowe doprowadzenie w trybie art. 8011 § 3 k.p.c.).

Nie ma też racji skarżący, że został ukarany za to samo kilkudziesięciokrotnie, bowiem właśnie rzecz w tym, że dopuścił się kilkudziesięciu (analogicznych) uchybień, w kilkudziesięciu postępowaniach. Nie stanowi to okoliczności łagodzącej. Nie jest też nią przekonanie dłużnika (członka organu), że organ egzekucyjny nie wyciągnie należytych konsekwencji z jego nieusprawiedliwionej (i naruszającej prawo) bierności.

Zarz ądzenia:

1. zakreślić sprawę w repertorium;

2. odpis postanowienia doręczyć:

a.  pełnomocnikowi wierzyciela;

b.  dłużnikowi i skarżącemu z pouczeniem, że w terminie 7 dni można wnieść zażalenie do innego składu tut. sądu (podlega opłacie 150 zł);

3. akta przedłożyć z korespondencją lub za 21 dni z potwierdzeniami doręczeń.

Warszawa, 22 kwietnia 2024 roku asesor sądowy Mateusz Janicki